Bedrijfs- en systeemverandering: strategische innovatie voor duurzaamheid

Enseignants

Denis Sabine;

Langue
d'enseignement

Neerlandais

Thèmes abordés

Tijdens de cursus zullen studenten zich buigen over een breed scala aan thema's die de complexiteit, urgentie en strategische relevantie van duurzaamheidsuitdagingen in het bedrijfsleven weerspiegelen:

• Systeemdenken voor strategische besluitvorming: complexiteit begrijpen, hefbomen identificeren, onbedoelde gevolgen  anticiperen en ontwerpen die de onderliggende oorzaken aanpakken.
• Strategische duurzaamheid en innovatie van bedrijfsmodellen: van incrementele tot radicale verandering, studenten onderzoeken hoe bedrijven kunnen evolueren van aandeelhoudersprimacy naar stakeholdergerichte en doelgerichte strategieën. Kaders omvatten Shared Value, Triple Bottom Line en modellen gericht op het algemeen belang.
• Organisatorische transformatie en leiderschap voor verandering: Hoe leiders systemische verandering kunnen stimuleren door mentaliteiten te veranderen, structuren te herontwerpen en een cultuur van duurzaamheid te bevorderen. Onderwerpen zijn onder meer verandermanagement en transformaties in complexe systemen.
• Duurzame bedrijfsmodellen: verkenning van modellen zoals B Corps, sociale ondernemingen, regeneratieve organisaties en ondernemende ngo's. Nadruk op innovatie, ethisch bestuur en langetermijnimpact.
• Perspectieven van het Zuiden op duurzaamheid: inzichten in uitdagingen en innovaties op het gebied van duurzaamheid in het Zuiden.
• Bestuur en verantwoordingsplicht: kritische beoordeling van de legitimiteit, verantwoordingsplicht en doelstellingen van bedrijven. Focus op bestuursmechanismen in hybride organisaties en hoe zij winst, doelstellingen en belangen van stakeholders in evenwicht brengen bij het nastreven van maatschappelijke impact op lange termijn.
• Betrokkenheid van belanghebbenden en samenwerking tussen meerdere actoren: vaardigheden om diverse actoren – klanten, werknemers, investeerders, ngo's, overheden – te betrekken en om te gaan met spanningen en afwegingen bij gezamenlijke duurzaamheidsinspanningen.

Impact communicatie en prestatie-evaluatie: Duurzaamheidsstrategieën en -resultaten kunnen communiceren aan diverse belanghebbenden. KPI's ontwerpen die zijn afgestemd op planetaire grenzen, sociale en milieumetrics en de  reputatie niet schaden.

Acquis
d'apprentissage

A la fin de cette unité d’enseignement, l’étudiant est capable de :
1	Aan het einde van deze cursus zijn studenten in staat om: Strategische paradigma's en wereldbeelden met betrekking tot duurzaamheid en ethische legitimiteit kritisch te evalueren Duurzame bedrijfsmodellen te ontwerpen en te beoordelen, van incrementele innovaties in mainstream bedrijven tot radicale transformaties in hybride organisaties Systeemdenken toe te passen op organisatorische transformatie, hefboompunten te identificeren, complexiteit te navigeren en de onderliggende oorzaken van duurzaamheidsuitdagingen aan te pakken De belangen van stakeholders integreren in de bedrijfsstrategie, waarbij winst en doelstellingen in evenwicht worden gebracht in overeenstemming met nieuwe maatschappelijke verwachtingen De impact van duurzaamheid effectief communiceren met behulp van passende meetmethoden en doelstellingen die  afgestemd zijn op diverse doelgroepen Strategieën ontwikkelen om duurzaamheid te verankeren in  bedrijven, waarbij spanningen en afwegingen worden beheerd en tegelijkertijd systemische verandering wordt gestimuleerd. Deze leerresultaten en de evaluatiemethoden houden verband met de volgende competenties van het LSM-competentiekader: Maatschappelijk verantwoord ondernemen 1.2. Ethisch en verantwoord handelen in professionele contexten. Studenten verkennen ethisch leiderschap, legitimiteit en de maatschappelijke rol van het bedrijfsleven. 1.3. Bijdragen aan de ontwikkeling van duurzame oplossingen. Centraal in de cursus: studenten ontwerpen strategieën die duurzaamheidsuitdagingen systematisch aanpakken. 2. Kennis en redeneren 2.1. Kennis van managementdisciplines beheersen en toepassen. Studenten passen strategische kaders, stakeholdertheorie en duurzaamheidsmodellen toe op praktijkcases. 2.2. Een gestructureerde en analytische benadering van probleemoplossing verwoorden en toepassen. Systeemdenken en strategisch ontwerp worden gebruikt om complexe organisatorische uitdagingen aan te pakken. 3. Teamwork en leiderschap 3.1. Samenwerken in een team. Groepsprojecten en stakeholder-simulaties bevorderen teamwork en onderhandelingsvaardigheden. 3.2. Inzicht en leiderschap oefenen. Studenten ontwikkelen leiderschapsbenaderingen die inclusief en ethisch zijn en gericht zijn op systemische verandering. 4. Communicatie- en interpersoonlijke vaardigheden 4.1. Effectief communiceren in een professionele context. Studenten presenteren strategische aanbevelingen en impactverhalen aan diverse stakeholders. 4.2. Interpersoonlijke vaardigheden ontwikkelen. Rollenspellen, feedbacksessies en oefeningen met stakeholders bouwen relationele competentie op.

Contenu

Door middel van systeemdenken leren studenten organisatorische complexiteit te analyseren, hefbomen voor verandering te identificeren en interventies te ontwerpen die de onderliggende oorzaken van problemen aanpakken in plaats van slechts de symptomen. Op basis van deze fundering onderzoekt de cursus hoe bedrijven kunnen evolueren van incrementale naar radicale verandering — van een focus op aandeelhouderswaarde naar stakeholdergerichte, missiegedreven strategieën — met behulp van kaders zoals Shared Value, de Triple Bottom Line en het algemeen belang.
Daarin worden zowel mainstream bedrijfsstrategieën als alternatieve hybride modellen geïntegreerd, zoals B Corps, coöperaties, sociale ondernemingen, ondernemende NGO’s en regeneratieve organisaties. Zo wordt duidelijk hoe duurzaamheid kan worden verankerd in uiteenlopende organisatievormen en hoe deze modellen conventionele aannames over de legitimiteit van bedrijven uitdagen.
De cursus bestudeert tevens het leiderschap, bestuur en samenwerking die nodig zijn om systemische verandering teweeg te brengen: hoe leiders mindsets transformeren en structuren herontwerpen om een cultuur van duurzaamheid te bevorderen, hoe hybride organisaties winst, doel en stakeholderbelangen in balans houden, en hoe diverse actoren — klanten, medewerkers, investeerders, NGO’s, overheden — kunnen worden betrokken, 
Door middel van systeemdenken leren studenten organisatorische complexiteit te analyseren, hefbomen voor verandering te identificeren en interventies te ontwerpen die de onderliggende oorzaken van problemen aanpakken in plaats van slechts de symptomen. Op basis van deze fundering onderzoekt de cursus hoe bedrijven kunnen evolueren van incrementale naar radicale verandering — van een focus op aandeelhouderswaarde naar stakeholdergerichte, missiegedreven strategieën — met behulp van kaders zoals Shared Value, de Triple Bottom Line en het algemeen belang.
Daarin worden zowel mainstream bedrijfsstrategieën als alternatieve hybride modellen geïntegreerd, zoals B Corps, coöperaties, sociale ondernemingen, ondernemende NGO’s en regeneratieve organisaties. Zo wordt duidelijk hoe duurzaamheid kan worden verankerd in uiteenlopende organisatievormen en hoe deze modellen conventionele aannames over de legitimiteit van bedrijven uitdagen.
De cursus bestudeert tevens het leiderschap, bestuur en samenwerking die nodig zijn om systemische verandering teweeg te brengen: hoe leiders mindsets transformeren en structuren herontwerpen om een cultuur van duurzaamheidte bevorderen, hoe hybride organisaties winst, doel en stakeholderbelangen in balans houden, en hoe diverse actoren — klanten, medewerkers, investeerders, NGO’s, overheden — kunnen worden betrokken, terwijl de spanningen en afwegingen van gezamenlijke duurzaamheidsinspanningen worden beheerst.
Bijzondere aandacht gaat uit naar mondiale perspectieven, waaronder de duurzaamheidsuitdagingen in het Globale Zuiden, en naar de manier waarop duurzaamheidsstrategieën en -resultaten 
Door middel van systeemdenken leren studenten organisatorische complexiteit te analyseren, hefbomen voor verandering te identificeren en interventies te ontwerpen die de onderliggende oorzaken van problemen aanpakken in plaats van slechts de symptomen. Op basis van deze fundering onderzoekt de cursus hoe bedrijven kunnen evolueren van incrementale naar radicale verandering — van een focus op aandeelhouderswaarde naar stakeholdergerichte, missiegedreven strategieën — met behulp van kaders zoals Shared Value, de Triple Bottom Line en het algemeen belang.
Daarin worden zowel mainstream bedrijfsstrategieën als alternatieve hybride modellen geïntegreerd, zoals B Corps, coöperaties, sociale ondernemingen, ondernemende NGO’s en regeneratieve organisaties. Zo wordt duidelijk hoe duurzaamheid kan worden verankerd in uiteenlopende organisatievormen en hoe deze modellen conventionele aannames over de legitimiteit van bedrijven uitdagen.
De cursus bestudeert tevens het leiderschap, bestuur en samenwerking die nodig zijn om systemische verandering teweeg te brengen: hoe leiders mindsets transformeren en structuren herontwerpen om een cultuur van duurzaamheid te bevorderen, hoe hybride organisaties winst, doel en stakeholderbelangen in balans houden, en hoe diverse actoren — klanten, medewerkers, investeerders, NGO’s, overheden — kunnen worden betrokken, terwijl de spanningen en afwegingen van gezamenlijke duurzaamheidsinspanningen worden beheerst.
Bijzondere aandacht gaat uit naar mondiale perspectieven, waaronder de duurzaamheidsuitdagingen in het Globale Zuiden, en naar de manier waarop duurzaamheidsstrategieën en -resultaten effectief kunnen worden gecommuniceerd via KPI’s die zijn afgestemd op planetaire grenzen en geïntegreerde sociale en milieumetrics.

Méthodes d'enseignement

Onderwijsmethoden omvatten:

• Voorbereidende lectuur
• Interactieve colleges
• Casestudy-analyse, rollenspellen en simulatieoefeningen
• Groepsproject: studenten ontwerpen gezamenlijk een systemische interventie voor een organisatie, en integreren daarbij systeemmapping, impactbeoordeling en strategische planning,

Modes d'évaluation
des acquis des étudiants

Het eindcijfer voor deze cursus is bestaat uit twee componenten:

• 30% – Doorlopende groepsbeoordeling (6 X wekelijkse opdrachten, elk 5%).
  Elke week lever je in groepsverband één opdracht in die direct gekoppeld is aan het thema van die week. De vorm en inhoud van de opdracht verschillen per week (bijv. een korte analyse, toepassing van een casus, model, uittreksel van een presentatie, etc., afhankelijk van het behandelde onderwerp). De voorbereiding voor elke wekelijkse opdracht start tijdens de les en wordt tussen de lessen door afgerond/finaliseerd. Omdat elke opdracht gekoppeld is aan de specifieke inhoud van die week en direct na indienen wordt beoordeeld, weerspiegelt dit onderdeel een doorlopende, week-tot-week betrokkenheid in plaats van één cumulatief project.
• 70% — Individueel schriftelijk examen (tijdens de examenperiode), met open vragen die de individuele beheersing van de cursusinhoud toetsen.

Tweede zittijd
Het individuele schriftelijke examen (70%) kan worden overgedaan tijdens de tweede zit en is het enige onderdeel dat in de tweede zittijd herbeoordeeld kan worden.
De doorlopende groepsbeoordeling (30%) kan niet worden overgedaan, herhaald of op een andere manier in de tweede zittijd worden ingediend, omdat dit van nature een cumulatieve, doorlopende evaluatie is die week na week wordt opgebouwd en niet buiten de cursusperiode kan worden gereconstrueerd. Dit benadrukt het belang van actieve, doorlopende deelname gedurende het hele semester, aangezien het groepsonderdeel achteraf niet meer kan worden gecompenseerd.

Autres infos

Deze cursus wordt in het Nederlands gegeven.
Deelname aan de les is noodzakelijk aangezien de les een unieke kans is om het Nederlands te oefenen en toe te passen: elke discussie, en oefening is toegankelijk voor alle studenten, die niveau B2 voor Nederlands hebben.
Gebruik van generatieve AI-tools
Studenten worden aangemoedigd om generatieve AI-tools (Gen AI) te gebruiken om hun opdrachten te verbeteren, bijvoorbeeld voor brainstormen, het structureren van werk, het verbeteren van taalgebruik of het verkennen van nieuwe ideeën. Wel moet de uiteindelijke inzending het eigen inzicht van de student weerspiegelen en voldoen aan de academische normen.
Elk gebruik van Gen AI-tools moet duidelijk worden vermeld: voeg bij elke opdracht waar deze tools zijn gebruikt een korte verklaring toe waarin staat welk hulpmiddel is gebruikt, hoe het is ingezet en met welk doel. Niet-gemeld of onbevoegd gebruik – zoals het indienen van door AI gegenereerde inhoud als eigen werk zonder vermelding – wordt beschouwd als een schending van de academische integriteit.
Studenten blijven verantwoordelijk voor het kritisch evalueren van de output van AI, het waarborgen van de nauwkeurigheid en het naleven van privacyrichtlijnen door geen vertrouwelijke gegevens aan AI-platforms te verstrekken. Twijfel je over het toelaatbare gebruik van AI bij een specifieke toets? Raadpleeg dan eerst de docent.

Ressources
en ligne

Alle bronnen (video's, teksten, leesmateriaal, dia's, casussen) zullen beschikbaar zijn op Moodle.

Bibliographie

Alle bronnen (video's, teksten, leesmateriaal, dia's, casussen) zullen beschikbaar zijn op Moodle.

Faculté ou entité
en charge

> CLSM